Określenie precyzyjnej daty powstania wsi Cieślin jest niemożliwe, gdyż nie zachowały się żadne dokumenty lokacyjne. W takich przypadkach za umowną przyjmuje się rok, w którym dana wieś jest po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach pisanych. Stąd też w przypadku Cieślina należałoby przyjąć rok 1400, gdyż wtedy w „Acta terrestria Cracoviensia” („Księgi ziemskie krakowskie”, rps. ANKr. TC 8, str. 85) spotykamy pierwszy zapis odnoszący się do tej miejscowości. Został on dokładnie rozczytany w „Antiquissimi libri iudiciales terrae Cracoviensis” („Najdawniejsze księgi sądowe krakowskie”, Cz. 2, 1394-1400, 9709, ed. B. Ulanowski, Kraków 1884-1886). Wieś powstała wcześniej, o czym autorzy książki „Dzieje Olkusza i regionu olkuskiego”, Feliks Kiryk i Ryszard Kołodziejczyk, piszą w następujący sposób: „Przed 1400 r. powstała wieś Cieślin k. Bydlina, ale zaszeregowana została do parafii chechelskiej, co świadczy, iż była to osada o wiele starsza, niż powstała w ostatniej ćwierci XIV w. pobliska parafia w Bydlinie.”. Stąd też możemy przyjąć, że Cieślin powstał najprawdopodobniej w okresie między 1320 a 1375 rokiem, gdyż był to najbardziej intensywny okres akcji osadniczej na terenie obecnego powiatu olkuskiego.
Chronologiczne informacje dotyczące Cieślina z okresu średniowiecza (pierwsze 4 zapisy z 1388 roku dotyczą Kwaśniowa i Dzierżka, który w tym czasie musiał być również właścicielem Cieślina):
– 11.05.1388 – Wichna ze Sławkowa powierzyła swoją sprawę o włości Kwaśniów pełnomocnikowi Jankowi z ziemi siewierskiej. Mieli oni wyznaczony termin wizji na roczkach.
– 11.05.1388 – kmieć z Kolbarku z Dzierżkiem z Kwaśniowa mieli wyznaczony termin po sądzie wiecowym.
– 11.08.1388 – kmiecie z Kolbarku powodowie, tj. Lambert, Gnat i Wojciech nie stawili się przeciwko Dzierżkowi z Kwaśniowa na roku zawitym.
– 25.08.1388 – Dzierżko z Kwaśniowa nie stawił się na pierwszej rozprawie przeciwko Janowi Prukendorfowi o 10 grzywien. Ukarany został karą dla pana [sędziego] 6½ skojca.
– 1400 – Cieślin był własnością szlachecką (rycerską).
– 04.02.1400 – Katarzyna żona Adama z Barwałdu i Jan syn jej całą wieś tych Cieślin ze wszelkim prawem, władztwem i przynależnościami w 50 grzywnach groszy praskich Bodzancie, Świętosławowi, Marcinowi i Stanisławowi z Modlnicy ustanowili zastawem, przyrzekając za szkodę i przeszkodę, tak jednak, że tąż wieś z 50 grzywien tychże do dnia św. Mikołaja bliskiego wykupić mają, jeśli nie wykupiliby, wówczas tę wieś na wieki stracić będą mieli.
– 1400-1418 – właścicielem wsi był Jan (Jaszek), żonaty z Zacharką [z Barwałdu (Górnego)], syn Dzierżka z Młodzaw (powiat wiślicki) oraz Katarzyny (z Zębocina, 2-giej żony Adama z Barwałdu Górnego). Był on również od 1389 roku dziedzicem Kwaśniowa.
– 08.02.1401 – Katarzyna z tymże synem Janem zastawiła za 30 grzywien groszy praskich Ostrobodowi z Niegowonic kmieci i karczmę w Cieślinie z wyjątkiem folwarku i młyna.
– 08.11.1402 – Jan syn zmarłego Dzierżka z Młodzaw wyznaczył matce Katarzynie 200 grzywien na Młodzawach i Cieślinie, które zapisał jej Dzierżek jako posag i wiano.
– 08.10.1404 – Wojtko z Cieślina z Mikołajem karczmarzem z Zarzecza mieli wyznaczony pierwszy termin rozprawy w najbliższych terminach za gwałtowne pobicie.
– 04.11.1404 – Mikołaj z Zarzecza oddalił prawnie pozew Adama z Barwałdu o pobicie jego 3 ludzi Jana, Wojtka i Bartka z Cieślina.
– 11.10.1408 – Jan z Cieślina z Grzegorzem sołtysem z Golczowic mieli wyznaczony termin zawity trzeciego dnia po najbliższym, nadchodzącym dniu św. Marcina [13 XI 1408] przed panem starostą lub jego sędzią.
– 13.11.1408 – Jan z Cieślina z Grzegorzem Ribka z Golczowic mieli wyznaczony termin zawity nazajutrz po najbliższym nadchodzącym dniu Obrzezania Pańskiego [2 I 1409].
– 26.03.1409 – Jan z Cieślina miał zapłacić w terminie 50 grzywien Janowi z Kunic pod gwarancją wwiązania go w 60 grzywien do części w Kwaśniowie.
– 23.06.1411 – Jan z Kwaśniowa [i z Cieślina] gwarantował Janowi z Kunic zwrot 40 grzywien ewentualnym zastawem całej swojej części w Kwaśniowie na sumę 60 grzywien.
– 22.12.1411 – Jan z Cieślina zobowiązał się do zapłacenia 20 grzywien półgroszy Mikołajowi Mrukowi z Chechła do najbliższego święta św. Tomasza Apostoła; a jeśli tego nie zapłaci do nadchodzącego święta Bożego Narodzenia, będzie zmuszony do zapłaty 25 grzywien w ramach kaucji za szkody, nie mogąc uwolnić się od tego żadnym zobowiązaniem lub inną rzeczą.
– 11.07.1412 – Jan z Cieślina wystąpił, jako świadek w sądzie ziemskim krakowskim na rozprawie, na której Jan z Oleśnicy sędzia i Piotr z Bąkowca podsędek ziemscy krakowscy zaświadczyli, że Prachna wdowa po Janie dziedzicu z Krzelowa zeznała, iż nie ma żadnych praw z tytułu posagu i wiana, ani innych zapisów na wsi Orłów należącej do kanonika krakowskiego Niemierzy.
– 08.02.1414 – Maciej Garbacz, Błażej Moskreni [Moskrem?], Mikołaj Sladek przysiężnicy [ławnicy] z Zarzecza zostali ogłoszeni winnymi niestawienia się na wezwanie [kmiecia] Wojciecha Sczirba [Szczerba] z Cieślina na pierwszy termin, ponieważ się nie podporządkowali (z prawej). Na zlecenie pana biskupa ci biedacy zostali usunięci. Przekreślone [albo: unieważnione].
– 04.06.1414 – Jan z Cieślina wyznaczył żonie Zacharce 60 grzywien posagu i 90 grzywien wiana na połowie Kwaśniowa.
– 22.04.1415 – Jan z Cieślina zobowiązał się zapłacić Laczkowi z Pobodza 10 grzywien w półgroszach na święto Bożego Narodzenia. Jeśli by nie zapłacił, wówczas zobowiązał się mu zapłacić 40 grzywien do dnia Wniebowstąpienia Pańskiego.
– 09.09.1415 – Katarzyna wdowa po Świętopełku z Goleniowa procesowała się przeciwko Janowi z Cieślina za tunikę sześć grzywien, za pierzynę sześć grzywien i za purpurową poszwę trzy grzywny.
– 14.01.1416 – Jan z Cieślina dał Janowi z Kwaśniowa całą swoją część w Kwaśniowie w zamian za całą wieś Barwałd i 45 grzywien.
– 06.04.1416 – Wojtek Szczirbakte [Szczerba] z Zarzecza stanął przeciwko Janowi z Cieślina za woły, konie, zboże i majątek domowy/gospodarski oraz za zapisy w księgach.
– 27.04.1416 – Jan z Kwaśniowa zwany Gambrat (Gamrat) pozwany został przez Jana z Cieślina [i z Barwałdu].
– 01.06.1416 – Jan z Kwaśniowa i Jan z Cieślin z obu stron zawarli następujące porozumienie: że pierwszy Jan ma przywrócić Janowi z Cieślina przywileje w sprawie dziedzictwa Barwałd, którą mu sprzedał, i że Jan z Kwaśniowa ma postarać się odorać role, czyli niwy, które są przydane do dóbr Cieślin oraz obaj później uwolnią po połowie. Jan z Kwaśniowa i jego żona Elżbieta zobowiązali się zapłacić Mikołajowi Mrukowi 40 grzywien, a wówczas on miał ustąpić z zastawu.
– 14.09.1416 – Jan z Cieślina stawił się w terminie przed sądem ziemskim lelowskim przeciw Pawłowi wójtowi z Lelowa o 6 grzywien pieniędzy w 6 skojców.
– 06.12.1417 – Mikołaj Boroch z Wojsławic miał zapłacić 51 grzywien Janowi z Cieślina na najbliższych rokach sądowych po nadchodzącym święcie Bożego Narodzenia pod karą 40 [grzywien] dla drugiej strony i 40 [grzywien] dla sądu.
– 1418-29 – właścicielem wsi Cieślin był N. Piotr z Cieślina (Pietrasz, Piotr Kamieński z Kamienia. h. Ostoja). Do 1425 roku pisał się również, jako Piotr z Kamienia, zaś od 1426 roku używał zwrotu Piotr niegdyś z Kamienia.
– 08.08.1418 – N. Piotr z Cieślina występuję w roli świadka rozgraniczenia posiadłości Kamień należącej do konwentu Ciała Chrystusa w podkrakowskim Kazimierzu i Brodła należącej do rodziny szlacheckiej z tychże Brodeł dokonanego przez Jakusza z Cianowic komorzego Piotra Szafrańca, podkomorzego krakowskiego. Rozgraniczenie to zostało zaakceptowane przez Piotra Szafrańca z Łuczyc podkomorzego krakowskiego, a zarazem starosty chęcińskiego i łęczyckiego w dniu 25.11.1419 roku.
– 04.02.1419 – Katarzyna wdowa po Dziersławie z Młodziejowic zrezygnowała na rzecz syna Jana z Barwałdu z prawa do posagu i wiana w Cieślinie. Jan wyznaczył w dożywocie matce Katarzynie 2 łany i 3 grzywny rocznego czynszu w Barwałdzie.
– 1427 – Bodzęta z Modlnicy i Piotr z Cieślina niegdyś z Kamienia ręcząc wspólnie za Nankera prepozyta zwierzynieckiego mieli zapłacić do dnia św. Mikołaja 35 grzywien Mikołajowi synowi Świętosława z Modlnicy pod rygorem zapłaty 40 grzywien w terminie do najbliższego Bożego Narodzenia.
– 1428 – Piotr z Kamienia [i z Cieślina] oraz Bodzęta z Modlnicy ręcząc wspólnie za Nankera prepozyta zwierzynieckiego, mieli zapłacić 50 grzywien Janowi z Ujazdu pod rygorem zapłaty 60 grzywien.
– 1428 – Miczak z Modlnicy oświadczył, że Nanker prepozyt zwierzyniecki zapłacił mu 30 grzywien uwalniając swoich poręczycieli Bodzętę z Modlnicy i Piotra z Kamienia [i z Cieślina].
– 1429 – Piotr z Cieślina wyznaczył żonie Małgorzacie 120 grzywien posagu i wiana na połowie dóbr w Cieślinie i na całej karczmie tamże.
– 24.02.1434 – Jan Cieśliński (Czesslinszkii) zaświadczył, że Piotr z Uliny zapłacił 45 marek rękojmi/poręki za Jana Pieniaszka z Niezwojowic (de Niieszwoiiowicze). Rękojmia została zapłacona całkowicie i z całej sumy.
– 10.02.1435 – Piotr z Kamienia wraz z żoną Małgorzatą sprzedali Mikołajowi ze Sławniowa zupełnie całą wieś czy też dziedzinę nazywaną Cieślin ze wszystkimi prawami jej dziedziczenia, zyskami, plonami, dochodami, mieszkańcami, czynszami, działkami, domami, lasami, dobrami, młynami, rzekami, wodami i wszystkimi jej przynależnościami w taki sposób, jak sam je posiadał i nimi dysponował, nie zachowując dla siebie zupełnie niczego z praw, uprawnień i własności, za 150 grzywien w gotówce pospolitej monety krakowskiej używanej w Polsce; a także oddał mu to wszystko w obecności sędziego na zawsze, żeby posiadał to, dysponował tym, sprzedawał to i wykorzystywał zgodnie ze swoją wolą, tak jak on i jego następcy uznają za stosowne. Przy okazji powyższego Piotr z Kamienia zobowiązał się do uwolnienia i zabezpieczenia Mikołaja przed wszelkimi opłatami i karami wynikającymi ze zwyczajów prawa ziemskiego krakowskiego.
– 10.02.1435 – Mikołaj ze Sławniowa zobowiązał się do zapłacenia 15 grzywien w gotówce pospolitej monety krakowskiej do najbliższego święta Bożego Narodzenia; a jeśli tego nie zapłaci do ustalonego święta, wtedy tenże Piotr przeniesie każdą szkodę wynikającą z rzeczonych 15 grzywien w całości na tegoż Mikołaja.
– 12.04.1436 – Mikołaj ze Sławniowa miał zapłacić 28 grzywien do następnego, przyszłorocznego święta św. Jana Chrzciciela Wawrzyńcowi z Mysłowic [Mysłowice – dziś pole Mysłowiec na terenie wsi Pradła] pod rygorem wwiązania Wawrzyńca do całej dziedziny Cieślin w sumie 40 grzywien.
– 1441-50 – właścicielem wsi Andrzej [Andriasz, Andrisz] z Kamienia i z Cieślina. Andrzej był zapewne synem Piotra z Kamienia i być może, dlatego pisał się z Kamienia, choć nie posiadał już dóbr w tej wsi.
– 1441-46 – wsią władała Katarzyna żona tegoż Andrzeja.
– 1445 – Jan Cieśliński (Czeszlinsky) kupił za 155 grzywien od Wacława oświęcimskie Zembrzyce.
– 14.07.1446 – Andriasz z Cieślina zobowiązał się do zapłacenia 17 grzywien w pospolitych pieniądzach do nadchodzącego święta Obrzezania Pańskiego rodzonym braciom Janowi i Piotrowi z Kwaśniowa; a jeżeli tenże Andriasz nie zapłaci tej kwoty do wspomnianego święta, będzie zobowiązany do oddania za te 17 grzywien jednego łana, który zamieszkuje kmieć Piernik, wraz z oberżą (warsztatem), stawem Nadolnym, lasami, borami i polami leżącymi w pobliżu tych lasów i borów oraz łąkami leżącymi w pobliżu bagniska Semka, wraz z prawem łowienia i wyciągania ryb ze stawów, wycinania i pozyskiwania drewna z lasów i borów na ich potrzeby oraz z pełnym prawem, własnością, dochodami i plonami, następnego dnia po rzeczonym święcie rzeczonym Janowi i Piotrowi Kwaśniowskim do wykorzystywania od święta Bożego Narodzenia aż do następnego tego święta aż do pełnego spłacenia zobowiązania. Katarzyna zaś osobiście to poświadczyła.
– 14.07.1446 – Andriasz z Cieślina w całości podarował, dał, zapisał, przekazał, przyznał i wypłacił z prawomocnym skutkiem w świetle prawa 150 grzywien posagu i 150 grzywien wiana w pospolitej monecie krakowskiej zgodnie z miarą polską na połowie całej wsi Cieślin dla rzeczonej pani Katarzyny, swojej ukochanej małżonki, córki pana Wrocha Jaksy, które to 150 grzywien posagu i 150 grzywien wiana na połowie majątku wspomnianego męża Andriasza należało z całym prawem i własnością do tejże pani Katarzyny.
– 26.02.1448 – Andrzej z Cieślina zastawił za 33 grzywny Piotrowi Kwaśniowskiemu swoje dobra w Cieślinie, a jego żona Katarzyna odstąpiła od prawa do wiana i posagu na zastawie.
– 27.12.1448 – Andrzej z Cieślina złożył pieniądze, by wykupić Cieślin od Piotra i Jana Kwaśniowskich.
– 08.01.1449 – Jan z Kwaśniowa umorzył zapis zawarty w księgach sądowych lelowskich na dziedzictwie Cieślin przeciw Andriaszowi.
– 08.01.1449 – Andriasek z Cieślina odstępując od swojego powiatu, całą majętność dziedziczną tejże wsi Cieślin, z wszelkim prawem i całym władztwem, z pożytkami, korzyściami, dochodami, czynszami, gruntami, domami, karczmami, polami uprawnymi, łąkami, błoniami, wodami, rzekami, gajami, lasami, borami, pasiekami oraz wszystkimi przynależnościami, zależnościami i tym, co jest związane z gruntem, jakimkolwiek mianem jest nazywane, niczego nie wykluczając, w całości zastawił za 100 grzywien w powszechnym pieniądzu, monecie krakowskiej i zwyczajowej stopie polskiej Marciszowi z Podgorzyc. Stawy zaś rybne tamże się znajdujące, ryby z tych stawów i pieniądze ze sprzedaży tych ryb obaj wspomniani szlachcice powinni mieć po połowie, w taki sposób, że równą część z każdej z tych ryb, lub z pieniędzy za rybę, każdy z nich otrzyma. Borkowa, żona tegoż Andriaska, zrzekła się wszelkiego prawa do posagu i oprawy na wspomnianych wyżej dobrach, oddanych w zastaw, do czasu ich wykupienia z zastawu.
– 28.09.1450 – Andrzej z Kamienia dziedzic Cieślina od powiatu swojego odstąpiwszy, zobowiązał się zapłacić 100 grzywien pieniądza pospolitego monety krakowskiej od najbliższego święta Narodzenia Chrystusa w cztery kolejno następujące lata Marciszowi z Podgórza. W przypadku niezapłacenia, wówczas ten sam Andrzej w całej dziedzinie swojej Cieślin ze wszelkim prawem i całym władztwem, pożytkami, plonami, dochodami, gruntami, łąkami, placami, domami, karczmami, wodami, rzekami, stawami, borami, lasami, gajami, zaroślami, barciami i wszystkimi przynależnościami, zawisłościami i spójnościami jakimikolwiek imionami, niczego nie wyłączając, w tych 100 grzywnach temu Marciszowi zobowiązał się dać wwiązanie na zastaw do trzymania i użytkowania od święta Narodzenia Chrystusa aż do zupełnego jego wykupienia. Przyrzekł też temu Marciszowi, iż tenże Marcisz stawy tamże będzie mógł osuszyć i ryby z tychże sprzedać. Również drzewa w lasach, gajach, borach tamże wycinać i sprzedawać będzie mógł zgodnie ze swoją wolą. Jeśli zaś by tego wwiązania nie dał, wówczas ten sam Marcisz na wszystkich rokach ziemskich sądowych bez pozwu będzie mógł tego Andrzeja skazać, aż do zupełnego dania tegoż wwiązania. Katarzyna zaś, żona tego Andrzeja, będąca osobiście przy tym zastawie odstąpiła od wszystkich praw swoich, posagu i przywianku nad tąż dziedziną Cieślin, tak długo jak tę dziedzinę ten sam Marcisz będzie trzymał w zastawie. Jednocześnie Marcisz zapis stary, który miał przeciw temu Andrzejowi, umorzył go i w niwecz obrócił.
– 1464-69 – Marcisz [Marcin] z Kamienia herbu Ostoja dziedzicem Cieślina.
– 1465 – Marcin podawany był, jako dzierżawca w Cieślinie.
– 1470-80 – z dzieła Jana Długosza „Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis” dowiadujemy się, że Cieślin był wsią należącą do parafii Chechło, którego dziedzicem był N. Marcin herbu Ostoja. Znajdowały się tu łany kmiece i folwark. Dziesięcina snopowa i konopna z łanów kmiecych wartości 2 grzywien oraz z folwarku rycerskiego (szlacheckiego) należała się plebanowi w Chechle.
– 1482 – dziedzicem wsi był Marcin z Cieślina.
– 1484 – bracia Jan i Jakub dziedzicami Cieślina.
– 1489 – wieś Cieślin należała do powiatu krakowskiego.
– 1490 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1490 – wieś Cieślin nie opłaciła Diecezji Krakowskiej podatku łanowego (zwanego też poradlnym) przypadającego po dwa grosze z włóki w myśl ustawy koszyckiej króla Ludwika.
Mappa szczegulna Woiewodztwa Krakowskiego i Xięstwa Siewierskiego (fragment).
– 1491 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1492 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1493 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1494 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1496 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1497 – w rejestrach poborowych województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1498 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina.
– 1499 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego (chodzi o pobór 2 groszy od łanu) nie wykazano poboru z Cieślina. Cieślin zamieszczony został pod parafią Chechło wraz z Chechłem, Ryczowem Leśnym, Domaniowicami [!], Ryczowem Królewskim oraz Zarzeczem Biskupim [!], zaś Kwaśniów pod parafią Gołaczewy, a Rodaki pod parafią Ogrodzieniec.
– 1500 – w rejestrze poborowym województwa krakowskiego nie wykazano poboru z Cieślina. Podobnie rzecz miała miejsce w przypadku Błędowa i Golczowic.